Napoli Sotterranea: de vier routes onder de stad vergeleken

Napoli Sotterranea: drie namen, vier verschillende ingangen

Zoek je op “Napoli Sotterranea”, dan vind je drie kassa’s op drie verschillende plekken in de stad, elk met het bordje “officiële route”. Het is geen oplichting: het zijn drie verenigingen met drie aparte concessies op drie ondergrondse complexen die niet met elkaar in verbinding staan. Daar komt nog de Neapolis Sotterrata bij, de Romeinse markt onder de kerk van San Lorenzo Maggiore, die op hetzelfde plein ligt als Napoli Sotterranea en minstens één keer per dag voor de ingang daarvan wordt aangezien.

In prijs scheelt het weinig: van € 9 voor San Lorenzo tot € 18 voor de rondleiding door Napoli Sotterranea bij de partners (prijzen regelmatig gecontroleerd). Wat wél sterk verschilt, is wat je ziet, wanneer je naar binnen kunt en of je moet reserveren. Deze pagina zet de vier routes naast elkaar, zodat je in twee minuten kiest.

De tabel om in één oogopslag te beslissen

Officiële prijzen volgens de sites napolisotterranea.org, galleriaborbonica.com, lanapolisotterranea.it (reserveringsplatform van LAES) en laneapolissotterrata.it, geraadpleegd op de datum van bijwerking die op deze pagina staat.

Napoli Sotterranea (piazza San Gaetano): het Grieks-Romeinse aquaduct

Dit is de route die de meeste mensen bedoelen. De ingang herken je aan de wit-blauwe vlaggen aan via dei Tribunali, naast de Basilica di San Paolo Maggiore; let op, Google Maps zet de locatie verkeerd, zoals de officiële site zelf waarschuwt. Je daalt 121 lage, brede treden af en komt op 40 meter diepte uit, in de tufsteengroeven waar de Grieken de steen wonnen om de stad te bouwen en die de Romeinen tot aquaduct verbouwden.

De hoofdroute duurt ongeveer een uur: cisternen zo hoog als kathedralen, een stuk gang van een halve meter breed dat je bij kaarslicht doorloopt (optioneel: wie het niet ziet zitten, wacht een minuut of tien op een bankje op de groep), de Romeinse cisterne met water erin, het oorlogsmuseum in de schuilkelders uit 1943, de ondergrondse tuinen waar de vereniging planten kweekt zonder zonlicht. Bij het ticket zit ook het bezoek aan de resten van het Teatro Romano, die in de huizen van de wijk zijn opgenomen: je gaat een basso binnen, er gaat een luik open en je daalt af naar de kleedkamers waar volgens de overlevering Nero zich voorbereidde. Reken 20 minuten extra.

De vertrekken in het Italiaans en Engels zijn elk uur van 10 tot 18 uur. Onder de 10 personen hoef je niet te reserveren: je sluit aan in de rij en neemt het volgende vertrek. Het probleem is die rij. De officiële kassa schrijft dat de wachttijd in drukke periodes 10 tot 90 minuten bedraagt, en verkoopt een voorrangsticket met vast tijdslot voor € 18 (€ 15 van 11 t/m 24 jaar, € 10 van 5 t/m 10), met toeslag op de gewone prijs en zonder enige mogelijkheid tot terugbetaling of datumwijziging. Op donderdag is er ook een vertrek om 21 uur, alleen op reservering en met minimaal 10 deelnemers.

Galleria Borbonica: de tunnel van de koning en de oldtimers

Een heel ander verhaal en een heel andere buurt. De Galleria Borbonica is de doorgang die Ferdinand II in 1853 naar een ontwerp van Errico Alvino liet uitgraven om Palazzo Reale onder Monte Echia door te verbinden met de omgeving van via Morelli en via Santa Lucia, een ondergronds viaduct dat ook als vluchtweg voor het hof was bedoeld. De tunnel snijdt door de renaissancecisternen van het Bolla-aquaduct, die de Bourbon-ingenieurs overbrugden met drie gemetselde bruggen die nog steeds te zien zijn. In de Tweede Wereldoorlog werd het een schuilkelder, daarna het gerechtelijk depot van de gemeente: vandaar de auto’s en motoren uit de jaren vijftig en zestig en de fragmenten van standbeelden die je onderweg tegenkomt.

De Percorso Standard (ook Tour Classico genoemd) duurt ongeveer een uur en vertrekt alleen op vrijdag, zaterdag, zondag en feestdagen om 10, 12, 15 en 17 uur. Op werkdagen is de galerij gesloten voor publiek, op privétours op aanvraag na (van 9 tot 18 uur, offerte per e-mail). Het volwassenenticket kost € 15, € 10 voor jongeren van 6 t/m 18 jaar en voor 70-plussers, € 7 voor mensen met een beperking, gratis tot en met 5 jaar; reserveren is verplicht (gegevens galleriaborbonica.com). Twee ingangen: via Domenico Morelli 61, in de Parcheggio Morelli (de enige die met een rolstoel toegankelijk is, voor 60% van de route), en vico del Grottone 4, op zo’n honderd meter van piazza del Plebiscito. Er zijn ook de routes Via delle Memorie, Avventura (met een vlot over de cisternen) en Speleo, met andere tijden en tarieven.

Twee handige kortingen: wie het ticket van het Complesso di San Lorenzo Maggiore aan de kassa van de Galleria laat zien, krijgt 20% korting op het volwassenenticket van de Percorso Standard, en houders van de Campania Artecard krijgen een reductie. Overweeg je de kaart, dan rekent de pagina over de Campania Artecard het voor je uit.

Ondergrondse Spaanse wijk (LAES): de meest intieme route

De derde ondergrondse route heet óók “Napoli Sotterranea”, maar wordt beheerd door de vereniging LAES, actief sinds 1988 en erkend door de regio Campanië. Het verzamelpunt is voor Caffè Gambrinus op piazza Trieste e Trento, de echte ingang zit in vico Sant’Anna di Palazzo 52, in het eerste steegje van de Spaanse wijk, en de uitgang is in via Chiaia. Beneden vind je de Griekse cisternen en de schuilkelders uit de Tweede Wereldoorlog, met opschriften en voorwerpen die de evacués achterlieten; de gids vertelt tegelijk over de stad boven en die beneden.

Het bezoek duurt ongeveer 60 minuten. De tijden veranderen niet door het jaar heen: maandag tot en met vrijdag om 10, 12, 14 en 16:30 uur, zaterdag, zondag en feestdagen om 10, 11, 12, 14, 15, 16:30 en 18 uur (de voettekst van de site geeft een kortere lijst, maar het reserveringsplatform van LAES bevestigt deze tijdsloten voor de tour in het Italiaans; die in het Engels vertrekt dagelijks om 10, 12, 14 en 16:30 uur). Reserveren is nodig en doe je online, telefonisch of aan de kassa. Op het officiële platform kost het ticket met gids € 15 voor volwassenen (vanaf 13 jaar) en € 7 voor kinderen van 7 t/m 12 jaar; de tour is in het Italiaans, Engels en Spaans, laat geen rolstoelen of kinderen onder de 6 toe en wordt afgeraden voor wie slecht ter been is. Voor wie last heeft van claustrofobie is er een alternatieve route die de smalle gangen vermijdt. Als je toch al een ronde door de Spaanse wijk en langs de muurschildering van Maradona maakt (hier de gids voor de Spaanse wijk en de Maradona-muurschildering), is dit de ondergrondse route die je het minste tijd kost.

Neapolis Sotterrata: de Romeinse markt onder San Lorenzo Maggiore

Aan hetzelfde piazza San Gaetano, maar aan de overkant van Napoli Sotterranea, bewaart het Complesso Monumentale di San Lorenzo Maggiore onder de kloostergang een compleet stuk Romeinse stad: een straat met winkeltjes, de cryptoporticus en het macellum, de overdekte markt. Het is geen gang, het is een straat waar je overheen loopt, en je bezoekt hem op eigen houtje met de informatieborden (of met de audiogids die bij het Tiqets-ticket zit). Erboven vind je de gotische basiliek, de kapittelzaal en het museum van de Opera.

Dagelijks open van 9:30 tot 17:30; volwassenenticket € 9, gereduceerd € 7 voor houders van de Artecard, docenten, studenten en 65-plussers, € 6 voor jongeren onder de 18, gratis onder de 6 (volgens laneapolissotterrata.it). Het is de goedkoopste van de vier en de enige zonder vaste vertrektijden: perfect als opvulling wanneer je uit Napoli Sotterranea komt en nog een uur hebt voor de lunch. De andere monumenten in de buurt staan verzameld in paleizen, kastelen en kerken van Napels.

Met de metro naar elke ingang

• Napoli Sotterranea en San Lorenzo Maggiore: metro lijn 1 van Garibaldi naar Dante (8 minuten), dan via Port’Alba, via San Pietro a Maiella, piazza Miraglia en via dei Tribunali tot piazza San Gaetano: 10 minuten lopen. Anders lijn 2 tot Cavour en via via Duomo naar beneden, of lijn 1 Museo. Vanaf het vliegveld: Alibus tot piazza Garibaldi en dan lijn 1.
• Galleria Borbonica: metro lijn 1 tot Toledo of Municipio, dan 10–12 minuten lopen richting piazza del Plebiscito; voor vico del Grottone loop je via Gennaro Serra omhoog aan de rechterkant van het plein (met Palazzo Reale in je rug), het is de tweede zijstraat links. Voor de ingang aan via Morelli ga je richting piazza Vittoria. Vanaf de haven en met de Alibus stap je uit op piazza Municipio.
• Spaanse wijk (LAES): metro lijn 1 Toledo, 5 minuten lopen over via Toledo tot piazza Trieste e Trento. Ook de kabelbaan Centrale (station Augusteo) zet je op twee minuten afstand af.

Tarieven en de metrokaart vind je op de pagina over vervoer in Napels.

Hoeveel tijd je nodig hebt en in welke volgorde

Eén route kost je anderhalf uur van deur tot deur. Het oude centrum biedt er twee aan hetzelfde plein: Napoli Sotterranea om 10 of 11 uur en daarna San Lorenzo Maggiore, met lunch in via dei Tribunali en ‘s middags de Cappella Sansevero (de gids voor de Cappella Sansevero en de Gesluierde Christus legt uit waarom je die dagen van tevoren moet reserveren). De Galleria Borbonica en LAES liggen daarentegen aan de andere kant van het centrum, bij Chiaia en Plebiscito, en combineren in het weekend goed met elkaar: Galleria om 12 uur, Spaanse wijk om 14 of 16:30 uur.

Probeer niet alle vier op één dag te doen. Het zijn vochtige ruimtes van 15–16 graden met veel trappen: na de tweede lopen de cisternen in je hoofd door elkaar. Neem ook in augustus een trui mee en draag platte schoenen; je telefoon volstaat als zaklamp waar de kaars niet verplicht is.

Tickets: officieel of via een partner?

Voor Napoli Sotterranea is het verschil tussen kassa en partner het gegarandeerde tijdslot. Aan de kassa kom je hoe dan ook binnen, maar in het hoogseizoen kun je ruim een uur in de zon van via dei Tribunali staan wachten. Het partnerticket van € 18 omvat de rondleiding (die je aan de kassa sowieso krijgt) en wijst je een vertrek toe; het officiële voorrangsticket doet hetzelfde voor dezelfde prijs, € 18, en zonder terugbetaling. Boek je online, in het ene of het andere geval, controleer dan of de naam van de route “Napoli Sotterranea – piazza San Gaetano” is en niet een van de andere twee.

Voor de Galleria Borbonica is de partnerprijs gelijk aan de officiële, € 15: het voordeel is puur praktisch (kalender en betaling in één app, annuleren volgens de regels van de partner). Bedenk dat hij alleen van vrijdag tot en met zondag open is: zit je weekend in Napels al vol, dan haal je het op maandag niet in.

Voor de ondergrondse Spaanse wijk kost het partnerticket € 18 tegenover € 15 op het LAES-platform; je betaalt € 3 voor de flexibele reservering. Staan je data vast, boek dan rechtstreeks.

San Lorenzo Maggiore: € 9 aan de kassa, € 9 op GetYourGuide, € 10 op Tiqets met audiogids inbegrepen. Hier heeft de partner alleen zin vanwege de audiogids.

De alternatieven: avondtour en wandeltour met ondergrondse route

Wil je Napoli Sotterranea zonder enige andere groep, dan bestaat er een exclusief bezoek na sluitingstijd, twee uur voor € 45, dat met heel weinig plaatsen en heel weinig beoordelingen vertrekt: goed voor een bijzondere avond, niet om te besparen. Wie de ondergrondse route liever inbouwt in een tour door het historische centrum, vindt twee wandelingen van 2,5–3 uur die via dei Tribunali, Spaccanapoli en de afdaling in een ondergronds complex combineren voor € 29–31,50: ze kosten meer dan het losse ticket, maar dekken ook de stad erboven. Vergelijking en details op de pagina over wandeltours en privétours.

Wat er in de buurt van piazza San Gaetano is

Eenmaal boven heb je het beste van het oude centrum om je heen: via San Gregorio Armeno met de kerststallenwinkeltjes, de Duomo met de Cappella del Tesoro di San Gennaro op vijf minuten, de Cappella Sansevero op zeven, het MANN op tien minuten klimmen via via Costantinopoli (gids voor het MANN, Nationaal Archeologisch Museum). Wil je bij het thema ondergronds blijven, dan zijn de Catacomben van San Gennaro weer iets heel anders, vroegchristelijke gangen in de wijk Sanità met verplichte rondleiding: de gids voor de Catacomben van San Gennaro staat apart. Om alles in één of twee dagen te passen gebruik je de routes voor 1, 2 en 3 dagen.

Samengevat: welke Napoli Sotterranea boek je

Eerste keer in Napels en één ondergrondse route: Napoli Sotterranea op piazza San Gaetano, met gereserveerd vertrek als je tussen april en oktober of in een lang weekend komt. Tweede bezoek, of een weekend in Chiaia: Galleria Borbonica, maar alleen van vrijdag tot en met zondag en met reservering. Weinig tijd en in de buurt van Plebiscito: ondergrondse Spaanse wijk. Krap budget: Neapolis Sotterrata voor € 9, zonder vaste tijden. Alle partnerprijzen worden regelmatig gecontroleerd en veranderen met het seizoen: check de beschikbaarheid van het tijdslot dat je nodig hebt voordat je de rest van je dag plant.